۱۸ اردیبهشت ۱۳۹۶  |  انتقاد به جوانان نباید جنبه مچ گیری داشته باشد

«خانه شهریاران جوان» از جمله‌ نهادهایی است که تمرکز خود را بر فعال کردن ظرفیت‌های جوان شهر تهران اختصاص گذاشته است. تهران که جزو یکی از شهرهای جوان تهران است و جوانان آن به بروزترین ابزارهای تکنولوژیک دنیا دسترسی دارند و به خوبی از تحولات دنیا آگاه هستند. به همین خاطر به سادگی نمی‌شود مطالبات و سلیقه آنها را تامین کرد. از طرف دیگر فارغ التحصیلان عمده دانشگاه‌های برتر کشور در تهران ماندگار می‌شوند و انتظارات ویژه‌ای دارند که همین ویژگی مدیریت امور جوانان شهر تهران را با پیچیدگی دوچندان روبرو می‌کند.
به بهانه هفته جوان گفتگویی را با محمد ابویی مدیر عامل خانه شهریاران جوان ترتیب دادیم تا از چند و چون مدیریت امور جوانان در شهر تهران مطلع شویم.

• ما در بحث مدیریت با دو چالش روبرو هستیم.از یک طرف مدیرانی که سابقه خوبی دارند به طوری‌که نمی‌توان سابقه و تجربیات آنها را کنار گذاشت و بی‌ارزش دانست و از طرف دیگر جوانان تحصیلکرده‌ای که پشت درهای بسته منتظر برعهده گرفتن مسئولت مانده‌اند. به نظر شما وقت آن نرسیده که نظام به سازو کاری برای تبادل تجارب میان با سابقه‌ها و جوانان با ایده و انرژی دست یابد. شما در این باره ساز و کاری را در ذهن دارید؟
علم مدیریت راهکار این چالش را ارائه داده است. مسئله در جایگزینی افراد است و نباید این حرف زده شود که مسئولی که پیر شد، بد است و نباید کار کند. حرف ما این است که مدیریت سه لایه دارد. لایه سیاست‌گذار، لایه میانی که مسئولیت تصمیم‌سازی و تصمیم‌گیری را بر عهده ‌دارد و در نهایت مدیری که سیاست‌ها را اجرا می‌کند. به نظر من لایه اجرا، حوزه‌ای پویاست و فردی که در آن مسئولیتی را عهده‌دار می‌شود باید پرانرژی باشد. اینجا دقیقا آن جایی است که می‌توان فرصت‌هایی را در اختیار جوانان گذاشت تا تجربه کسب کنند. خلاقیت برای تولید برنامه عملیاتی مهم است‌ و مناسب جوانان خلاق است؛ هرچند ممکن است سن آنها کمی بیشتر یا کمتر از دوره جوانی باشد؛ در مقابل افرادی که سی تا چهل سال سابقه کار دارند باید در حوزه سیاست‌گذاری و قانون‌گذاری وارد شوند به همین دلیل است که برای ورود به مجلس فرد باید یک حداقل سنی را داشته باشد. چرا که مجلس حوزه سیاست‌گذاری است.کسی که پیش از این تجربه مدیر کلی و سیاست‌گذاری را داشته باید در مجلس برای کل کشور قانون‌گذاری و سیاست‌گذاری کند.
درمدیریت حرف اصلی این است که اگر کسی درست در جایگاه خودش قرار بگیرد آنگاه فرد با تجربه در سیاست‌گذاری به مردم خدمت خواهد کرد،و فرد خلاق و با تجربه در بخش برنامه‌ریزی و جوانی که تازه از دانشگاه فارغ التحصیل شده و پرانرژی در مسیر امور اجرایی قرار خواهد گرفت.

• به نظر شما در خانه شهریاران این الگو رعایت شده است؟
کاری که خانه شهریاران کرده است این است که فرصت تمرین مدیریت اجرایی را به جوانان داده است. در خانه شهریاران بچه‌ها تمرین می‌کنند که چگونه برنامه‌هایشان اجرایی‌شان را مدیریت کنند. در خانه برای رسیدن به این هدف، علاوه بر آنکه دوره‌های آموزشی طراحی شده، باشگاه شهریاران هم می‌تواند ما را در رسیدن به این هدف کمک کند. از طرف دیگر به دلیل ارتباطی که بدنه جوان و با مدیریت شهری برقرار می‌کند این فرصت به جوانان داده می‌شود تا ایده‌های خودشان را در فضای میدانی که از جانب شهردار به آنها داده می‌شود اجرا کنند.

• شما به شکل مستقیم و بلاواسطه با جوانان ارتباط دارید؛ به نظر شما چرا جوانان بیشتر میل به انتقاد دارند و کمتر نقدپذیر و حتی مسئولیت‌پذیر هستند؟ برخی مسئولین گلایه می‌کنند که جوانان از زیر بار مسئولیت شانه خالی می‌کنند.
مشکل از جایی است که ما در حوزه انتقاد فرهنگ سازی نکرده‌ایم و به جوانان روش نقد را آموزش نداده‌ایم. جوان به دلیل آنکه نیروی هیجانی دارد اگر روش نقدکردن را آموزش نبیند از توان و انرژی او استفاده ابزاری می‌شود؛ از سویی دیگر در جامعه ما باید مرز میان انتقاد با بی ادبی با پرخاشگری مشخص شود .

• شما فکر می‌کنید جوانان ما به همان اندازه که انتقاد می‌کنند چنانچه درباره خودشان نقدی مطرح شود، به همان اندازه نقدپذیر هستند؟
معقتدم اگر انتقاداتی که به جوانان می‌شود جنبه مچ‌گیری نداشته باشد و شکل آن گفتگویی دوطرفه و محترمانه باشد، نقدها مورد پذیرش واقع می‌شود. از نظر من جوانان جامعه ما انتقادپذیر هستند. من مثالی می‌زنم؛ اگر جوانی که پر از آسیب‌های اجتماعی است مورد انتقاد محترمانه قرار گیرد و به بیانی دیگر برخورد سلبی و مچ‌گیرانه نباشد، بسیار اثرگذار خواهد بود. این معرفت بسیار مهم است؛ جوان باید مطمئن شود که قرار نیست در نقدکردن‌ها، مچ‌گیری شود.

• آقای ابویی به نظر می‌رسد در سندهای سیاست‌گذاری و گفته‌های مسئولین وقتی صحبت از جوانان می‌شود کمتر به تفاوت‌های فردی و اختلاف سلایق آنها اشاره می‌شود به نظر شما این باور که جوانان کاملا یکدست هستند به شکل برنامه‌ریزی برای جوانان آسیب نمی‌زند؟
تضدد آرا فلسفه زندگی اجتماعی است. جامعه وقتی معنا پیدا می‌کند که بتواند افراد را با افکار متضاد در کنار یکدیگر قرار دهد. در غیر این‌صورت جامعه دچار از هم گسیختگی خواهد شد. معتقدم در جامعه جوانان هم چنانچه این تضدد آرا به رسمیت شناخته نشود و برای آن برنامه‌ریزی نشود، جامعه جوانان از هم گسیخته خواهد شد. پس اگر آراء و نقطه نظرات جوانان دیده شود و مورد حمایت قرار گیرد.
اما چنانچه جوانی خارج از چارچوب رفت باید به سمت معیارهای جامعه هدایت و راهنمایی شود. جوان باید به سمت معیارهایی مانند قوانین و ارزش‌های اعتقادی حاکم بر جامعه هدایت شود. اما این را هم باید در نظر گرفت که بعضی از نظراتی که جوانان دارند صرفا نظر و سلیقه است و نباید همه نظرهای آنها ما را نگران کند. مثل سلیقه یک فرد در حوزه موسیقی و این نمی‌تواند نگرانی جدی ایجاد کند. به طور کلی مدیریت آراء مختلف میان نسل جوان بایدبگونه‌ای باشد که منجر به تعالی شخصیت جوان شود.

• فارغ از تفاوت‌های عقیدتی و فکری جوانان با یکدیگر، نمی‌توان انکار کرد برخی از جوانان از نظر شرایط فیزیکی و جسمی وضعیت متفاوتی از سایر هم نسلان خود دارند. آیا ساز و کاری در شهرداری تعبیه شده که یک جوان معلول همانند یک جوان سالم از امکانات شهری استفاده کند؟
یکی از کارهایی که در مدیریت شهری انجام شده است اجرای رویکرد دولت‌های محلی است. حالا این دولت‌های محلی در سطوح کلان معنا پیدا می‌کند اما در سطح جوانان که معمولا علاقمند به فعالیت در حوزه‌های فرهنگی- اجتماعی هستند؛ ساختارهایی در قالب خانه‌های سلامت، خانه ایمنی، خانه کتاب، خانه‌های ادبی و… که امکان بهره‌مندی سلایق مختلف جوانان را فراهم کرده است. از سویی دیگر خانه شهریاران به دنبال آن است با تشکیل «مجمع جوانان شهر» بتواند نظرات مختلف جوانان را در قالب گروه‌های تخصصی گردهم آورد و در نهایت به عنوان نظرات تخصصی در یک مجمع بتواند این مقام مشورتی را در حوزه مدیریت شهری به مدیریت ارشد و حوزه تصمیم‌گیری در شورای شهر انتقال دهد. در این موارد معلولیت فرد مانعی برای فعالیت نیست.

• آیا نگران نیستید با این ایده جوانان درگیر بازی‌های سیاسی شوند؟
هر ساختار اجتماعی و هر سیستمی که طراحی می‌شود مزایا و معایبی دارد و نگرانی‌ه‌ایی هم درباره آن وجود دارد و این وابسته به عملکرد ماست. اما من نگران این مسئله نیستم. چرا که اگر شبکه‌های ارتباطی و تخصصی جوانان شکل بگیرد، این شبکه‌ها می‌توانند برای ساختار مدیریت شهری، به عنوان بازو و دیده‌بانانی خوب عمل کنند. به نظرم اگر این سیستم به جوانان سپرده شود آسیب‌های آن به شدت کاهش پیدا خواهد کرد.

• فکر نمی‌کنید طی ده سال گذشته وقتی مسئولین با مطالبات جوانان روبرو شدند انتظار این حجم از مطالبه را نداشتند؟
من معتقدم برخی جوانی را با جوانان اشتباه می‌گیرند. تفکری وجود دارد که جوانان را به عنوان یک قشر می‌شناسد و نمی‌پذیرد که برای این قشر ساختاری مجزا در نظر گرفته شود. این نگرش با نگاه افرادی مثل من که معتقدند دوره جوانی نه جوانان متفاوت است.
از نظر من، دوره جوانی دوران بسیار مهمی است که نحوه برنامه‌ریزی برای آن متفاوت است. به همین خاطر از نظر ما باید درهای نهاد خانواده، آموزش و پرورش برنامه‌ریزی‌هایی شود که جوان یا بهتر کودک وقتی می‌خواهد از خانواده به مدرسه برود نسبت به آنچه که قرار است در مدرسه برایش اتفاق بیافتد آگاه باشد مثلا اگر جوانی پیش از آنکه به دانشگاه برود برای فعالیت گروهی آماده نشده باشد، نمیتواند در فضای اجتماعی موفق عمل کند. به همین خاطر وقتی فردی می‌خواهد وارد دوره جوانی شود و به جامعه وارد شود، باید از نظر شناختی نسبت به محیط جامعه آماده شود و در این باره آموزش داده شده باشد.

• شما به عنوان یک مسئول احساس می‌کنید که جوانان به اندازه‌ای که سهم‌خواه هستند به همان اندازه مسئولیت‌پذیرهم هستند؟ یا واقعا در نوع اجتماعی شدن و آموزش‌ آنها این مسئله وجود داردکه اونها مسئولیت پذیر نیستند؟
ما متاسفانه هم در حوزه آموزش و هم در حوزه پرورش و هم در حوزه بستر فعالیت‌های اجتماعی، زمینه‌ای را برای مسولیت‌پذیری جوانان فراهم نکرده‌ایم. این که آیا جوانان مسئولیت‌پذیر هستند یا نه سوالی است که پاسخ آن را اینگونه می‌دهم؛ به نظر من مسئولیت‌پذیری یکی از ابعاد شخصیتی انسان است. یعنی انسان ذاتا دوست دارد در جامعه مسئولیتی را بر عهده بگیرد و پاسخگو باشد. هویت و حیاتش در برعهده گرفتن مسئولیت است. اما اینکه ما در نهادهای مربوطه و در فضای کلان سیاست‌گذاری‌مان چقدر این زمینه‌ها را مهیا کرده‌ایم و در حوزه آموزش و پرورش و همین‌طور در نهاد خانواده چقدر این بسترها آماده شده است تا نسل جوان مسئولیت پذیر شوند همگی در میزان مسئولیت پذیری جوانان امروز ما اثرگذار است.
اگر می‌خواهیم جوانان مسئولیت پذیر باشند باید از دوران مدرسه مسئولیت فعالیت‌های داوطلبانه به طور جدی به آنها سپرده شده باشد یا در جامعه فعالیت‌های داوطلبانه مساجد به آنها داده شده باشد. ما امروزه از بسیاری از این ظرفیت‌های در مدارس و مساجد استفاده نمی‌‎شود.

• شما برای هفته جوان چه برنامه‌ای دارید؟
خانه شهریاران جوان بعد از نشست‌های متعددی که با گروه‌های مختلف جوانان دهه شصتی، هفتادی و هشتادی داشت به این نتیجه رسید که باید فکری برای مطالبات گسترده جوانان کرد. مطالبات جوان امروز به حدی متنوع، گسترده و متفاوت بود که نه تنها یک شهرداری توان برآورده کردن آنها را ندارد بلکه حتی از عهده دستگاهی بزرگتر و بالاتر از شهرداری هم خارج است.
به همین دلیل تیم کارشناسی خانه شهریاران به این نتیجه رسید که نسل جوان باید در خصوص شناخت مطالبات حقیقی خودش، شناخت ظرفیت‌ها و موانع محیط پیرامونش در خصوص تحقق خواسته‌هایش توانمند شود. به بیانی باید جوانان سهم خودشان را در تحقق مطالباتشان مشخص کنند و برای اجرای این سهم هم توانمند شوند.
به همین دلیل در سال جاری به سمت نشست‌های تخصصی حرکت کردیم و از اجرای قالب برنامه‌های پرهیاهیو و هیجانی خودداری کردیم. اما به موازات نشست‌های تخصصی، برنامه‌های دیگری نیز تدارک دیده شد که بتواند خانه شهریاران را به اهدافی که برای هفته جوان سال جاری در نظر گرفته است برساند.
در همین راستا خانه شهریاران تصمیم گرفت با بکارگیری روش‌های مختلفی بتواند سلایق و قشرهای مختلفی از جوانان را جذب کند و مشارکت آنها را جلب نماید. به همین ترتیب تصمیم بر آن شد با برگزاری کمپینی در آن هر جوان سهم خود را در تامین مطالبات جوانان اعلام کند. در این بخش جوانان می‌توانند از طرق هشتگ‌های مختلف، ساخت کلیپ و نظایر آن در پیشبرد کمپین مشارکت کنند.
به همین ترتیب سه فراخوان جشنواره «شهریارشهر من باش» و «جوان و آینده‌ای که می‌خواهد» و «الگوریتم محله من» نیز همزمان با این ایام اعلام خواهد شد که هدف آن شناسایی استعدادهای جوان در حوزه‌های مختلف و همین‌طور تشویق جوانان در خصوص تامل درباره خود، آینده و شهرشان است و همینطور جشنواره‌ها به گونه‌ای طراحی شده است که مشارکت کنندگان بایستی مسائل‌شان نسبت به خود یا آینده خود و محیط پیرامون را همراه با حل مسئله و تعیین سهم خودشان در حل آن مشکل بیان کنند.
همچنین در راستای افزایش فرهنگ مطالعه و به بهانه همزمان شدن هفته جوان با هفته کتاب، فراخوان کتابخوانی گذاشته شده است که با هدف افزایش فرهنگ مطالعه و بهبود وضعیت آگاهی شهروندان تدارک دیده شده است. همچنین قرار است در این هفته باشگاه شهریاران جوان به عنوان پایگاه اجتماعی و سازمان داوطلبانه جوانان در شهر تهران شروع به فعالیت کند و این گام مقدماتی آغاز دوره‌های تابستانه باشد و این باشگاه در غرفه خود در نمایشگاه کتاب فعالیت باشگاه را رسما کلید زده است.
اما نکته‌ای که باید یادآور شد زمان‌بندی برنامه‌هاست که عمده آنها به دلیل همزمانی با ایام انتخابات تلاش شده، به دور از فضای آسیب‌زای انتخابات برای جوانان باشد و حتی اختتامیه هم به بعد از انتخابات موکول شد.


نظرات خود را در خصوص مطلب فوق برای ما ارسال نمایید.